Người góp phần lưu truyền câu hát Soọng cô

27/06/2021

Đạo Trù là xã miền núi của huyện Tam Đảo có hơn 85% dân số là đồng bào dân tộc Sán Dìu, đây cũng là nơi còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hoá tốt đẹp, trong đó có hát dân ca của đồng bào dân tộc Sán Dìu (còn gọi là soọng cô).

Để tìm hiểu về nét văn hóa của đồng bào của đồng bào dân tộc Sán Dìu, Theo chân cán bộ văn hóa xã Đạo Trù chúng tôi đã đến nhà một Nghệ nhân ưu tú ở thôn Phân Lân Hạ vào một ngày giữa tháng 6 dưới cái nắng oi ả của mùa hè. Một ngôi nhà cấp 4 nhỏ nằm ở cuối làng, cạnh một con suối, hòa với tiếng nước chảy róc rách từ con suối chúng tôi đã nghe vang vọng bên tai một làn điệu dặt dìu, tha thiết bằng tiếng dân tộc Sán Dìu. Ngồi trước hiên nhà một người đàn ông khoảng 70 tuổi  đang say sưa với câu hát Soọng cô. Khi chúng tôi được ngồi trao đổi, trò chuyện, chúng tôi được biết ông là một nghệ nhân hát Soọng cô. Với vẻ mặt cở mở, ánh mắt trìu mến, ông Trần Thái Bình - một nghệ nhân có lòng say mê với dân ca Sọong cô đã hồ hởi giới thiệu cho chúng tôi về làn điệu, câu hát Soọng cô.

Được biết ông Bình có lòng đam mê với làn điệu Sọong cô từ lúc nhỏ, khi được nghe cha mẹ hát những làn điệu dân ca của dân tộc mình. Lớn lên ông cũngthường theo các nghệ nhân cao tuổi trong thôn, xã để học hát theo hình thức truyền khẩu là chủ yếu. Chính vì vậy khi ở tuổi đôi mươi tôi đã được mời đi hát trong các đám cưới, những ngày lễ tết của dân tộc. Không chỉ hát giao lưu với nhân dân trong xã, ông Bình còn đi hát giao lưu ở nhiều địa phương khác để cùng nhau trao đổi, học tập, kết nối bản sắc văn hóa dân tộc…

 

Nghệ Nhân Ưu tú Trần Thái Bình vẫn luôn mệt mài, tìm hiểu và trao đổi làn điệu sọong cô với hội viên CLB

Soọng cô là loại hình diễn xướng dân gian bắt nguồn từ chính cuộc sống lao động đời thường của đồng bào dân tộc Sán Dìu với nhiều thể loại như: Hát ru, hát đồng dao, hát giao duyên, hát trong đám cưới, hát chúc thọ… lối hát Sọong cô mang phong cách riêng với lối hát dặt dìu, khoan thai, lời ca làm say đắm lòng người, giai điệu Soọng cô mang những tâm tư tình cảm, ca ngợi cảnh sắc quê hương và mong ước cuộc sống no đủ, hạnh phúc.

Thời gian trôi dần đi xã hội ngày càng phát triển, sự giao thoa của nhiều nền văn hóa hội nhập. Cùng với nhiều người dân ở địa phương ông Bình luôn lo lắng rằng nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình sẽ bị mai một theo thời gian. Nhận thức được tầm quan trọng của việc giữ gìn làn điệu của dân tộc mình, năm 2011, được sự đồng ý của chính quyền địa phương trong việc bảo tồn và phát huy gia trị văn hóa của dân tộc, Ông đứng ra thành lập CLB hát Soọng cô thôn Phân Lân Hạ để góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Ông Bình chia sẻ: “ Ngày đầu lập, CLB của chúng tôi gặp nhiều khó khăn vì đây là CLB tự nguyện nên tôi mọi người tham gia phải cùng nhau góp sức, góp tiền để duy trì hoạt động của CLB.Với vai trò là chủ nhiệm CLB tôi đã tự tìm tòi, sưu tầm, nghi chép lại các bài hát cổ, sưu tầm các làn điệu dân ca, ca ngợi quê hương đất nước, con người, cả những bài hát đối, hát giao duyên để truyền dạy cho các thành viên trong CLB vào những buổi sinh hoạt của CLB là 2buổi /tháng. Đồng thời tổ chức cho CLB đi giao lưu học hỏi với các CLB khác trong xã, trong huyện.

Nhưng có một thực tế là các thành viên tham gia CLB hát Sọong cô chủ yếu là những người có độ tuổi từ 50-60 tuổi, không có thế hệ trẻ để mang tính kế thừa. Chính vì vậy để duy trì và bảo tồn giá trị văn hóa cho thế hệ mai sau, ông Bình đã cùng các hội viên trong CLB động viên các con cháu trong gia đình tham gia học hát vào những buổi tối dịp nghỉ hè hay những ngày các cháu được nghỉ học. Chính vì vậy hiện nay trong CLB hát Soọng cô của ông Bình có gần 10 hội viên có tuổi đời dưới 20 tuổi.

 

Một buổi sinh hoạt hát soọng cô bên bờ suối của CLB thôn Phân Lân Hạ

Em Lam Thị Hà, 17 tuổi, thành viên CLB hát Soọng cô Phân Lân Hạ chia sẻ: “ Từ khi có CLB hát sọong cô của thôn, ngoài thời gian học em thường đến CLB sinh hoạt. Tại đây, em không chỉ được các cụ, các ông, bà dạy hát làm sao cho đúng giọng mà còn giải thích ý nghĩa từng lời hát, câu hát để em hiểu và thể hiện được tình cảm ở trong mỗi bài hát, từ đó em đã yêu thích và cảm thấy chúng em cần phải có trách nhiệm duy trì và gìn giữ nét văn hóa riêng của dân tộc mình ” .

Cũng qua tìm hiểu chúng tôi được biết, ông Trần Thái Bình là một trong 09 Nghệ nhân tiêu biểu của xã Đạo Trùđược nhà nước phong tăng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú vì có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc.

Ông Lưu Xuân Năm, Trưởng Ban Văn hóa xã Đạo Trù cho biết: “ Cùng với các nghệ nhân khác ông Trần Thái Bình - Chủ nhiệm CLB hát soong cô thôn Phân Lân Hạ bằng tấm lòng nhiệt huyết đam mê của mình, ông đã dày công học hỏi, ghi chép lại giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc đồng thời truyền dạy cho các thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc trên địa bàn”.

Bằng những việc làm thiết thực, trong việc bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Sán Dìu nói chung trên địa bàn xã Đạo Trù nói riêng ông Trần Thái Bình – thôn Phân Lân Hạ xã Đạo Trù và 09 ông bà khác đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.

 

Lớp truyền dạy nghệ thuật hát Soọng cô của đồng bào dân tộc Sán Dìu xã Đạo Trù năm 2019

Thời gian qua xã Đạo Trù cũng đã đẩy mạnh việc giữ gìn phát huy giá trị của làn điệu Soọng cô cụ thể trong năm 2019 xã Đạo Trù đã phối hợp với Bộ Văn hóa Thể Thao mở lớp truyền dạy nghệ thuật hát Soọng cô cho đồng bào dân tộc Sán Dìu ở xã Đạo Trù gắn với công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời xã đã huy động nguồn xã hội hóa cho các câu lạc bộ hát Soọng cô duy trì, hoạt động để gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc Sán Dìu. Đến nay, xã Đạo Trù có 13 CLB hát Soọng cô ở 13 thôn dân cư, thu hút đông đảo hội viên tham gia.

Bằng nhiều hoạt động thiết thực của cấp ủy, chính quyền và người dân đã và đang góp bảo tồn những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Sán Dìu nói riêng và đồng bào dân tộc thiểu số nói chúng. Hiện nay làn điệu dân ca Soọng cô của người Sán Dìu đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cần được bảo tồn và phát triển./.

Trần Luận

 

Các tin đã đưa ngày:
tìm kiếm
WebSite
Google